30 vragen aan je grootouders
Je denkt dat je nog tijd hebt. Dan zoek je op een dag de naam van een dorp, een beroep, een eerste liefde, en is er niemand meer aan wie je het kunt vragen.

De piano in de woonkamer, 1975. “Mama speelde op zondagavond, met het raam open.” Eén zin is genoeg om een hele kamer weer te openen.
Voor de eerste vraag
Kies een rustig moment, met zijn tweeën, ver van de televisie. Neem twee of drie oude foto's mee: die doen het halve werk. Haal geen lijst tevoorschijn. Stel één vraag, en luister. De beste vervolgvraag is bijna altijd: “En toen?”
Vraag of je het gesprek mag opnemen. De stem telt even zwaar als de woorden, en je hoeft niets op te schrijven.
Kindertijd
- 01Waar ben je geboren, en wie was er die dag bij?
- 02Hoe zag je kamer eruit?
- 03Wat speelde je, en met wie?
- 04Wat aten jullie thuis op zondag?
- 05Voor welk kattenkwaad kreeg je de zwaarste straf?
- 06Wat is je allereerste herinnering?
Ouders en thuis
- 07Hoe waren je ouders, elk in drie woorden?
- 08Wat voor werk deden ze, en hoe laat kwamen ze thuis?
- 09Wie had het thuis voor het zeggen?
- 10Waarover werd aan tafel nooit gepraat?
- 11Is er een geur of een geluid waardoor je meteen weer daar bent?
- 12Wat heb je uit dat huis bewaard?
School en werk
- 13Welke meester of juf herinner je je het best?
- 14Wat wilde je later worden?
- 15Wat was je eerste loon, en wat heb je ermee gedaan?
- 16Welk werk heb je het liefst gedaan?
- 17Waar ben je in je werk het meest trots op?
- 18Wat had je graag willen leren?
Liefde en gezin
- 19Hoe hebben jullie elkaar leren kennen?
- 20Waar viel je het eerst voor?
- 21Hoe verliep jullie trouwdag?
- 22Wat voelde je toen je eerste kind werd geboren?
- 23Welke regels golden er thuis toen papa of mama klein was?
- 24Wat is de mooiste reis die jullie samen hebben gemaakt?
Wat moet blijven
- 25Welke periode van je leven zou je zo weer overdoen?
- 26Wat was het moeilijkste moment, en wat hielp je om vol te houden?
- 27Wat is er het meest veranderd sinds je jeugd?
- 28Welk recept, welk handigheidje, welk voorwerp moeten we bewaren?
- 29Welke raad zou je iemand van twintig geven?
- 30Wat zou je willen dat je achterkleinkinderen van je weten?
Wat doe je met de antwoorden
Noteer meteen de datum, de plek en wie er aan het woord was. Bewaar de zinnen zoals ze gezegd zijn, aarzelingen inbegrepen: dat is de stem die je later wilt teruglezen. Spreken twee herinneringen elkaar tegen, bewaar ze dan allebei.
Leg daarna elk antwoord naast een foto. Eén antwoord, één foto, één pagina: dertig vragen maken een boek dat de hele familie wil lezen, te beginnen bij degene die het heeft verteld.
