Een familiejaarboek maken: twaalf maanden, één fotoboek
In december neemt iedereen zich voor zijn foto's uit te zoeken. Zo doe je het in één weekend, en maak je er een boek van dat je elk jaar weer openslaat.

Het jaarmagazine, net met de post gekomen. Op de cover: de familie aan tafel en het jaartal in het groot.
Twaalf maanden, geen drieduizend foto's
Uitzoeken schrikt af omdat je het als één grote klus ziet. Knip het in stukken: je telefoon ordent de foto's al per maand. Open januari, markeer vijf tot tien favorieten, ga door naar februari.
Tien minuten per maand, twee uur voor het hele jaar. Aan het eind heb je een stuk of honderd foto's, en dat is precies genoeg. Een jaarboek is geen archief: het is een keuze.
Drie criteria om te kiezen, in deze volgorde: mensen vóór landschappen, momenten vóór poses, en een mislukte foto waar je om lacht vóór een geslaagde foto die niets zegt.
Wat er in een jaar zit
De vakanties en de verjaardagen bewaar je altijd. De rest vergeet je, terwijl dat juist het jaar maakt. Controleer of er in je selectie van alles een beetje zit.
- De eerste keren: fietsen zonder zijwieltjes, het zwemdiploma, de eerste dag in de brugklas.
- De feesten en de verjaardagen.
- De reizen, ook de korte.
- Het gewone: het ontbijt, de weg naar school, de bank op zondagavond.
- De mensen: wie er langskwam, bij wie jullie op bezoek gingen.
- Het huis: de verbouwing, de tuin, de opgeknapte kamer.
- Wat mislukte: de aangebrande taart, de tent in het onweer.
- De cijfers van het jaar: de lengte van de kinderen op de deurpost, de gewisselde tanden, de kilometers op de fiets.
Twintig vragen voor het jaaroverzicht
Stel ze aan tafel, op een avond in december, aan iedereen, de kinderen ook. Schrijf de antwoorden op met de naam en de leeftijd erbij: het worden de teksten van het jaarboek.
- 01Wat was de mooiste dag van het jaar?
- 02Waar hebben we het hardst om gelachen?
- 03Wat heb je dit jaar leren doen?
- 04Welke maaltijd was de lekkerste?
- 05Welk boek, welke film, welk liedje blijft je bij?
- 06Welke plek heb je ontdekt?
- 07Wie heb je leren kennen?
- 08Wat was moeilijk?
- 09Waar ben je trots op?
- 10Wat wil je nooit meer doen?
- 11Welk woord of welke uitdrukking hebben we thuis het hele jaar gezegd?
- 12Welk cadeau vond je het fijnst om te krijgen?
- 13Wat is er in huis veranderd?
- 14Wie is het meest gegroeid?
- 15Wat was het grootste kattenkwaad?
- 16Wie zou je willen bedanken?
- 17Wat heb je gemist?
- 18Wat wil je volgend jaar weer doen?
- 19Wat wil je voor het eerst proberen?
- 20Wat wens je ieder van ons toe?
Lees die antwoorden een jaar later terug, voordat je dezelfde vragen stelt. Het is het beste moment van de avond.
Het jaarboek opbouwen
Elk jaar dezelfde opbouw: daardoor krijg je zin om ze naast elkaar op een plank te zetten.
- De cover. Eén foto, de sterkste, en het jaartal groot.
- De inhoudsopgave. De twaalf maanden, met één woord erbij: “Februari: schaatsen”, “Juli: Texel”.
- Eén dubbele pagina per maand. Eén grote foto, drie of vier kleine, twee regels tekst.
- De losse pagina's. De zomervakantie, de verjaardagen, de eerste schooldag.
- De top tien. De tien momenten van het jaar, gekozen aan tafel.
- De laatste pagina. De antwoorden op de twintig vragen, met de namen en de leeftijden.
Was de zomer een grote reis, dan verdient die misschien een eigen boek: lees wat te doen met je vakantiefoto's.
De goede planning
Eind november het uitzoeken. Begin december de vragen aan tafel. Daarna het opmaken, het nalezen, en dan het drukken en het bezorgen, en dat duurt vóór de feestdagen altijd langer dan je denkt.
Wil je het met kerst cadeau doen, mik dan niet op het volledige jaar. Laat het jaarboek eindigen in november: december opent het volgende. Niemand zal erover klagen, en je zit op kerstavond niet op een pakket te wachten.
En is het jaar al voorbij, des te beter: januari is de rustigste maand om eraan te beginnen.
Elk jaar op dezelfde dag
Een jaarboek krijgt zijn waarde door het boek dat erop volgt. Kies een vaste dag, de laatste zondag van november bijvoorbeeld, en maak er een afspraak van: uitzoeken, stemmen, de vragen beantwoorden.
Na vijf jaar vragen de kinderen om “hun” jaar en halen ze de vorige erbij om te vergelijken. Het is ook een kant-en-klaar cadeau voor wie hen weinig ziet: het staat tussen onze ideeën voor een kerstcadeau voor opa en oma.
Veelgestelde vragen
Hoeveel foto's zet je in een jaarboek?
Een stuk of honderd, dus vijf tot tien per maand. Dat is genoeg om het jaar te vertellen, en weinig genoeg om elke foto te laten bekijken. Boven de tweehonderd sla je de pagina's om zonder iets te zien.
Een boek of een magazine?
Een magazine is soepel en licht: je bladert erin, leent het uit en neemt het mee. Een gebonden boek staat in de boekenkast. Voor een verzameling die elk jaar groeit, houd je van deel tot deel hetzelfde formaat aan.
Hoe haal je de voorbije jaren in?
Door terug te gaan in de tijd, één jaar per winter. Begin met het jaar dat net voorbij is, en dat je je goed herinnert. Voor de oudste heb je de hulp van de hele familie nodig, en dat is een mooie aanleiding om er weer over te praten.
